Uniswap vừa thắng kiện SEC trong vụ án mang tính bước ngoặt. Toà án tuyên bố giao thức tự động không vi phạm luật chứng khoán. Nhưng đừng vỗ tay vội.
Tôi đã theo dõi vụ Uniswap Labs vs SEC này từ đầu năm. Một trong những vụ việc hiếm hoi mà tôi thấy cả hai bên đều có lý. Bên thì bảo vệ sự đổi mới, bên thì bảo vệ nhà đầu tư. Nhưng cái kết của tuần này không phải là một chiến thắng. Nó là một bản án tử hình được tuyên theo một cách khác.
Thẩm phán Katherine Polk Failla đã ra phán quyết ủng hộ Uniswap Labs. Bà tuyên bố rằng giao thức Uniswap, với tư cách là một phần mềm tự động, không thể bị coi là một sàn giao dịch chứng khoán. Lý do: Nó không có can thiệp của con người. Nó không kiểm soát mạng lưới. Nó chỉ là mã code.
Đây là một thắng lợi cho kỹ thuật. Nhưng là một thảm hoạ cho tương lai của ngành.
Tôi đã kiểm tra lại logic pháp lý. Failla đã áp dụng bài kiểm tra Howey một cách máy móc. Bà hỏi: Uniswap Labs có bán token cho người dùng không? Không. Họ chỉ tạo ra phần mềm. Phần mềm đó có hứa hẹn lợi nhuận không? Không. Nó chỉ thực thi lệnh.
Vấn đề nằm ở chỗ: Thẩm phán đã tách phần mềm ra khỏi mục đích sử dụng của nó.
Nếu tôi viết một hợp đồng thông minh dùng để rửa tiền, code vẫn là code. Nhưng tôi vẫn có thể bị truy tố vì tạo ra công cụ. Uniswap vừa được tuyên trắng án vì một lý do kỹ thuật thuần tuý: họ không vận hành nó, họ không kiểm soát nó, họ không cắt lệnh được. Nhưng đây chính là điểm mù pháp lý lớn nhất trong lịch sử Web3.
Tôi đã audit nhiều hợp đồng. Tôi biết rõ rằng: Code không trung lập. Nó luôn phục vụ một ý đồ nào đó. Uniswap V3 có tick spacing, có phí tuỳ chỉnh. Đây là những công cụ tài chính phức tạp được thiết kế để tối ưu hoá lợi nhuận. Nếu nó không phải chứng khoán, thì cái gì mới là?
Nhưng Failla đã chọn một lối đi khác. Bà nói: Nếu muốn kiện, hãy kiện những kẻ đã tạo ra token rác và bán chúng. Đừng kiện cái máy trộn cocktail.
Đây là một tuyên bố mang tính cách mạng. Nó bảo vệ hoàn toàn lớp cơ sở hạ tầng của DeFi. Nhưng nó phơi bày một sự thật khó nuốt: Mỹ vừa chính thức hợp pháp hoá việc tạo công cụ cho một trò chơi mà họ sẽ điều chỉnh theo cách khác.
Tôi nghe thấy tiếng cười từ các luật sư của Coinbase. Họ đã có tiền lệ. Nhưng tôi cũng nghe thấy tiếng thở dài từ các nhà phát triển. Vì nếu Uniswap Labs không sai, thì toà án vừa nói rằng: Hãy tự chịu trách nhiệm khi bạn mất tiền. Công cụ thì vô tội.
Điều trớ trêu: Chính quyền Biden đã tuyên bố một cuộc chiến chống lại crypto. Họ đã sử dụng mọi công cụ. SEC, CFTC, IRS, Bộ Tư pháp. Họ muốn kiểm soát. Nhưng bản án này cho thấy giới hạn của họ. Họ không thể giết chết một hệ thống phi tập trung bằng cách đánh vào vài startup ở Manhattan.
Là một on-chain detective, tôi thấy rõ hơn ai hết: Các vụ kiện chỉ là màn khói. Trận chiến thực sự đang diễn ra ở cấp độ giao thức. SEC sẽ thua ở toà. Nhưng họ sẽ thắng ở các ngân hàng. Họ sẽ thắng ở các stablecoin. Họ sẽ thắng khi mọi sàn giao dịch đều phải KYC.
Tiền lệ này mở ra một cánh cửa nguy hiểm: Nếu Uniswap vô tội, thì bất kỳ ai cũng có thể fork nó và tạo ra bất kỳ thứ gì. Rug pull, honey pot, mọi thứ. Và SEC sẽ không thể đụng vào code. Họ chỉ có thể đụng vào frontend.
Tôi đã thấy điều này xảy ra. Khi SEC kiện Coinbase Wallet, họ kiện giao diện, không kiện blockchain. Khi họ kiện Kraken, họ kiện dịch vụ staking, không kiện validator. Mô hình của họ là: để code yên, nhưng cấm mọi thứ xung quanh nó.
Đây là chiến lược thông minh nhưng cực kỳ nguy hiểm. Nó biến DeFi thành một khu rừng rậm không có bản đồ. Người dùng mới sẽ không dám bước vào. Họ sẽ chỉ dám dùng các ứng dụng được cấp phép. Và thế là cái gọi là "phi tập trung" chỉ còn là khẩu hiệu.
Tôi thấy bức tranh lớn hơn: Bản án này là một con dao hai lưỡi. Nó giải phóng Uniswap, nhưng nó cũng giải phóng tất cả các bản sao chép. Nó khẳng định tính hợp pháp của code, nhưng nó cũng xác nhận rằng không ai chịu trách nhiệm cho hậu quả.
Trong một thị trường đi ngang như hiện tại, đây là tín hiệu duy nhất có ý nghĩa. Không phải giá cả. Mà là tương lai của quy định. Các dự án có token sẽ phải đối mặt với sự thật: họ sẽ bị kiện. Còn các giao thức thuần tuý như Uniswap thì sẽ được an toàn.
Điều này giải thích tại sao giá UNI không tăng. Thị trường hiểu rằng: Thắng kiện không có nghĩa là thắng cuộc chơi. Nó chỉ có nghĩa là vòng một đã kết thúc. Vòng hai sẽ khốc liệt hơn.
Tôi kết luận: Đừng ăn mừng bản án này. Hãy chuẩn bị cho cuộc chiến thực sự. Mỹ không thua. Họ chỉ đang thay đổi chiến thuật. Và điều đó sẽ định hình DeFi trong 5 năm tới.