Tôi nhớ như in cái ngày năm 2017, khi tôi thuyết phục quỹ rót nửa triệu đô vào Tezos. Lý do? Một câu chuyện đẹp về self-amending ledger, về một tương lai mà giao thức tự hoàn thiện mà không cần hard fork. Kết cục: mất 70% vì tranh chấp nội bộ giữa các nhà sáng lập. Hồi đó tôi mới 28 tuổi, còn non và tin vào câu chuyện hơn là thực tế.
Hôm nay, tôi lại thấy một câu chuyện đẹp khác: Crypto Clarity Act – dự luật hứa hẹn mang lại sự rõ ràng cho ngành crypto Mỹ. Một tia hy vọng cho các nhà đầu tư đang mệt mỏi vì bị SEC rình rập. Nhưng tuần trước, nó đã vấp phải rào cản từ chính những người làm luật. Đảng Dân chủ Thượng viện phản đối điều khoản đạo đức (ethics provision) – một điều khoản nghe có vẻ vô hại nhưng lại đủ sức chặn đứng cả một đạo luật.
Context: Dự luật và cái gọi là 'điều khoản đạo đức'
Crypto Clarity Act là một trong số ít các dự luật liên bang nhằm xác định rõ thẩm quyền giữa SEC và CFTC, phân loại tài sản số và tạo ra một khuôn khổ pháp lý thống nhất. Kể từ năm 2021, Mỹ chứng kiến hàng loạt vụ kiện của SEC với các sàn giao dịch như Coinbase, Kraken, và các dự án như Ripple. Sự thiếu rõ ràng khiến doanh nghiệp e dè, nhà đầu tư lo lắng. Dự luật này được kỳ vọng sẽ giải quyết vấn đề đó.
Nhưng điều khoản đạo đức – thứ mà phe Dân chủ cho là cần thiết để ngăn chặn xung đột lợi ích – lại trở thành điểm mấu chốt. Cụ thể, nó cấm các nghị sĩ và nhân viên quốc hội sở hữu hoặc giao dịch crypto trong thời gian tại vị. Nghe có vẻ hợp lý, nhưng nó đụng chạm đến lợi ích của không ít người trong giới chính trị Mỹ – những người đã đầu tư vào crypto từ lâu hoặc có quan hệ mật thiết với các quỹ đầu tư.
Core: Thị trường đã phản ứng thế nào?
Tôi đã theo dõi các chỉ số trong 48 giờ sau tin tức này. Giá Bitcoin gần như không đổi – cho thấy tin tức không ảnh hưởng đến tài sản lớn. Nhưng altcoin Mỹ – những token có trụ sở hoặc đội ngũ tại Mỹ như Solana, Avalanche, Polygon – lại giảm nhẹ 2-5%. Con số không lớn, nhưng đủ để thấy dòng tiền thông minh đang dịch chuyển.
Theo dữ liệu từ các quỹ phòng hộ mà tôi có liên hệ, mức độ định giá của tin tức này chỉ khoảng 20% – nghĩa là phần lớn nhà đầu tư đã dự đoán trước sự bế tắc. Họ biết rằng việc thông qua một dự luật crypto trong bối cảnh chính trị chia rẽ là cực kỳ khó. Vậy 80% còn lại là gì? Đó là kỳ vọng về một giải pháp thay thế. Và đó mới là cơ hội thực sự.
Hãy nhìn vào bài học từ Tezos: khi một câu chuyện quá đẹp, hãy nghi ngờ. Ở đây, câu chuyện 'rõ ràng về quy định' cũng vậy. Ngành crypto Mỹ hiện đang bị mắc kẹt trong vùng xám. Nhưng vùng xám cũng có ưu điểm: nó khiến SEC không thể ra tay quá mạnh vì thiếu cơ sở pháp lý. Nếu dự luật được thông qua với điều khoản đạo đức, nó sẽ buộc các quỹ đầu tư và sàn giao dịch phải tuân thủ chặt chẽ hơn, chi phí tăng lên. Thị trường hiểu điều đó.
Contrarian: Thất bại của dự luật có thực sự xấu?
Phần lớn các bài báo đều cho rằng việc dự luật bị đình trệ là tin xấu cho crypto. Nhưng tôi cho rằng có một góc nhìn khác. Nếu Crypto Clarity Act được thông qua với điều khoản đạo đức quá chặt, nó sẽ hạn chế khả năng vận động hành lang của ngành – vốn là kênh quan trọng để các doanh nghiệp bảo vệ lợi ích. Việc giữ nguyên hiện trạng, dù không lý tưởng, ít nhất cũng cho phép các bên tiếp tục đàm phán.
Hơn nữa, điều khoản đạo đức thực chất là một tín hiệu tốt cho sự minh bạch. Nó cho thấy quốc hội đang quan tâm đến việc ngăn chặn xung đột lợi ích – điều mà cộng đồng crypto luôn kêu gọi. Một thị trường sạch sẽ hơn về mặt đạo đức chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững. Vấn đề là nó cần được cân bằng.
Tôi đã từng mất trắng vì tin vào câu chuyện đẹp của ICO. Từ đó, tôi học được rằng sự rõ ràng về quy định không phải lúc nào cũng là cứu cánh. Đôi khi, sự thiếu rõ ràng lại là động lực để các dự án tự hoàn thiện, tìm ra những hướng đi sáng tạo hơn. Như Ethereum đã làm với hợp đồng thông minh – ban đầu cũng trong vùng xám.
Takeaway: Câu chuyện tiếp theo là gì?
Tôi đang quan sát hai tín hiệu. Thứ nhất, dòng vốn chảy từ Mỹ sang châu Âu, nơi có khuôn khổ MiCA rõ ràng. Trong tháng qua, vốn đầu tư vào các quỹ crypto tại EU tăng 8%, trong khi Mỹ giảm 15%. Thứ hai, các sàn giao dịch lớn như Coinbase đã bắt đầu xin giấy phép ở Singapore và Bermuda. Đây là những hành động cụ thể, không phải câu chuyện.
Liệu các dự án Mỹ có nên dịch chuyển sang châu Âu? Hay đây là cơ hội để các quỹ đầu tư vào những nơi có quy định rõ ràng hơn? Tôi không có câu trả lời chắc chắn. Nhưng tôi biết rằng: một khi câu chuyện bắt đầu bị nghi ngờ, thị trường sẽ tự tìm ra lối thoát. Câu hỏi duy nhất là bạn có đủ kiên nhẫn để chờ nó hay không.
— Root: Cuộc săn ICO và bài học về "sự thổi phồng"