Hook
Bot hỏng, người còn. Market bear, nhưng proposal vẫn sống. Hôm nay tôi không nói về một giao thức DeFi sập, cũng không phải một DAO bị attack. Tôi nói về Warren Buffett. Ông ấy vừa tuyên bố sẽ thanh lý toàn bộ cổ phiếu Berkshire Hathaway trong vòng 8 năm. 8 năm. Một kế hoạch dài hạn, được công bố trước, với một cái kết rõ ràng. Điều này làm tôi nhớ đến một proposal tôi từng viết cho MetaCartel: “Vesting schedule cho core contributor – 4 năm cliff, 6 năm linear release.”
Context
Warren Buffett, 93 tuổi, huyền thoại đầu tư giá trị. Ông nổi tiếng với câu nói: “Mua một công ty tốt và giữ nó mãi mãi.” Nhưng bây giờ, ông ấy vừa tiết lộ rằng toàn bộ số cổ phiếu Berkshire của ông – khối tài sản hàng trăm tỷ USD – sẽ được chuyển cho bốn quỹ từ thiện và hoàn toàn rời khỏi gia đình Buffett vào năm 2034. Đây không phải là một quyết định bất ngờ. Trước đó ông đã bắt đầu tặng cổ phiếu mỗi năm. Nhưng lần này, ông đặt một deadline. Một cái kết có thời hạn. Đối với giới tài chính truyền thống, đó là một tín hiệu về sự kết thúc của một kỷ nguyên. Nhưng đối với tôi, một kẻ sống trong thế giới DAO và governance on-chain, tôi thấy một điều khác: một kế hoạch chuyển giao quyền lực minh bạch, có lịch trình, và đầy tính “con người”.
Năm 2017, tôi 16 tuổi, đọc whitepaper Ethereum và mua token Aragon với 500 USD. Tôi viết blog giải thích “phi tập trung là quyền tự chủ”. Lúc đó tôi mơ về một thế giới nơi không ai có quyền lực vĩnh viễn. Hôm nay, Buffett – biểu tượng của quyền lực tập trung – đang làm chính xác điều đó. Ông đang tự giải tán quyền lực của mình, từng bước một, trước khi ông ra đi.
Core
Hãy nhìn vào cấu trúc của kế hoạch này. Buffett không bán hết một lần. Ông không ném 100 tỷ USD vào thị trường trong một ngày. Ông chọn một vesting schedule kéo dài 8 năm, với điểm kết thúc cố định. Trong blockchain, chúng tôi gọi đó là “token unlock schedule”. Mỗi tuần, mỗi tháng, một lượng nhỏ cổ phiếu sẽ được chuyển đến các quỹ. Các quỹ này có thể bán, hoặc giữ. Nhưng thị trường biết trước lịch trình. Không có bất ngờ. Sự chắc chắn này làm thay đổi cách định giá rủi ro.
Tôi đã từng audit một DAO có proposal tương tự. Một whale nắm giữ 40% voting power. Anh ta đề xuất một “gradual delegation plan” – trong 2 năm, mỗi tháng anh ta sẽ chuyển 1/24 quyền biểu quyết của mình cho một multi-sig do cộng đồng bầu. Lúc đầu mọi người hoảng sợ: “Whale đang thoát hàng!” Nhưng sau khi phân tích, họ nhận ra: đây là cách để giảm “centralization risk” mà không gây sốc cho hệ thống. Giống hệt Buffett. Ông ấy đang loại bỏ “single point of failure” – chính ông. Từ nay, Berkshire không còn là “công ty của Buffett” nữa. Nó trở thành một thực thể độc lập, với một lịch trình rõ ràng để tách khỏi người sáng lập.
Dữ liệu từ bài phân tích gốc chỉ ra rằng hành động này là một tín hiệu về “hành vi mô hình” hơn là về “kỳ vọng thị trường”. Thị trường trước đây tin rằng Buffett sẽ nắm giữ vĩnh viễn. Giờ đây, niềm tin đó bị thay thế bằng một niềm tin khác: “Trong 8 năm nữa, không còn cổ phiếu nào trong tay gia đình Buffett.” Điều này giết chết một “premium” rất đặc biệt – “premium của sự bất tử”. Nhiều nhà đầu tư mua Berkshire vì họ tin rằng Buffett sẽ không bao giờ bán, và vì thế cổ phiếu có một lớp bảo vệ vô hình. Lớp bảo vệ đó đã biến mất. Nhưng thay vào đó, họ nhận được một thứ khác: một kế hoạch thoát hiểm minh bạch. Trong thế giới crypto, chúng ta gọi đó là “rug-pull proof”. Nếu ai đó nói “tôi sẽ không bao giờ bán”, bạn không thể tin. Nhưng nếu họ nói “tôi sẽ bán theo lịch trình này trong 8 năm”, bạn có thể kiểm tra on-chain.
Tôi nhớ DeFi Summer 2020. Tôi 19 tuổi, chạy bot yield farming, mất 300 USD vì không hiểu gas fee. Tôi viết guide “Yield Farming cho người mới”. Lúc đó, tôi thấy rất nhiều dự án có tokenomics kiểu “team lock 2 năm, sau đó linear vesting 3 năm”. Những dự án đó tồn tại lâu hơn những dự án không có lock-up. Bởi vì sự ràng buộc có thời hạn tạo ra niềm tin. Buffett, dù không cần token, đang làm điều tương tự: ông tự ràng buộc mình vào một kế hoạch, và thông báo cho toàn thế giới. Đó là governance tốt nhất.
Contrarian
Góc nhìn phản trực giác: Hầu hết mọi người nghĩ rằng Buffett đang “bán non” – ông ấy thấy thị trường sắp sụp, hoặc ông ấy không tin vào tương lai của Berkshire. Tôi cho rằng ngược lại. Bằng cách đặt một cái kết, ông ấy đang bảo vệ giá trị dài hạn của công ty. Hãy tưởng tượng nếu ông ấy qua đời đột ngột mà không có kế hoạch. Gia đình ông, không có kinh nghiệm đầu tư, có thể bán tháo toàn bộ cổ phiếu, gây sụp đổ giá. Hoặc họ có thể giữ lại và trở thành mục tiêu của các quỹ đầu cơ. Kế hoạch 8 năm loại bỏ những kịch bản đó. Nó tạo ra một đường dẫn trơn tru (smooth path) cho quá trình chuyển đổi. Trong DAO, điều này được gọi là “graceful exit”. Tôi đã tham gia một DAO mà founder đột ngột rút lui mà không có kế hoạch kế nhiệm. DAO đó chết trong 3 tháng. Ngược lại, một DAO khác có proposal chuyển giao quyền lực kéo dài 6 tháng, và nó vẫn sống đến nay.
Một điểm mù khác: Mọi người nghĩ rằng đây là hành động của một người già sắp chết. Nhưng thực tế, Buffett vẫn minh mẫn, vẫn đầu tư. Ông ấy đang thực hiện một “succession plan” có tầm nhìn xa hơn bất kỳ công ty công nghệ nào. Trong crypto, chúng ta gọi đó là “decentralization roadmap”. Có bao nhiêu dự án tuyên bố “chúng tôi sẽ phi tập trung hóa trong 5 năm” nhưng không bao giờ làm? Buffett không tuyên bố suông. Ông ấy đưa ra lịch trình. Ông ấy minh bạch. Ông ấy đang làm điều mà mọi DAO nên học: tự giải thể quyền lực của người sáng lập một cách có kế hoạch.
Takeaway
Tôi không nói rằng Buffett là một “crypto guy”. Ông ấy từng gọi Bitcoin là “rat poison squared”. Nhưng hành động của ông ấy – một kế hoạch thanh lý 8 năm, công bố trước, minh bạch – là một bài học quản trị vượt thời gian. Nó nhắc nhở tôi rằng: sự chắc chắn có giá trị hơn sự vĩnh cửu. Một DAO có lộ trình rõ ràng để loại bỏ quyền lực của whale sẽ tồn tại lâu hơn một DAO mà whale hứa “không bao giờ bán”.
Câu hỏi tôi để lại cho bạn: Nếu Buffett có thể lên kế hoạch cho cái chết của đế chế của mình, tại sao các giao thức DeFi lại không thể làm điều tương tự? Tại sao chúng ta vẫn tin vào những lời hứa “không bao giờ” khi chúng ta biết rằng mọi thứ đều có hồi kết?
ICO là tin, còn DAO là tình. Market bear, nhưng proposal vẫn sống. Và hôm nay, Warren Buffett vừa viết một proposal cho thế giới tài chính truyền thống. Tôi hy vọng chúng ta, những người làm DAO, sẽ đọc nó và học được một điều: kế hoạch rõ ràng, minh bạch, và có thời hạn là thứ duy nhất có thể biến một đế chế tập trung thành một di sản phi tập trung.
